Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải đóng góp cụ thể vào thực hiện đổi mới mô hình phát triển, nhất là mục tiêu tăng trưởng hai con số

Ngày 28/9, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chủ trì phiên họp đầu tiên của Ban Chỉ đạo sau khi kiện toàn theo Quyết định số 208-QĐ/TW của Bộ Chính trị. Phiên họp kết nối trực tuyến từ trụ sở Chính phủ tới các tỉnh, thành phố.

Phiên họp tập trung vào hai nội dung: Chuyên đề về khoa học, công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số (CĐS) đóng góp cho phát triển kinh tế xã hội; đánh giá kết quả công tác Quý III/2026 của Ban Chỉ đạo.

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại phiên họp

Không thể tăng trưởng 2 con số nhiều năm nếu chỉ dựa vào vốn và lao động chi phí thấp

Phát biểu khai mạc, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ, phiên họp nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 19-NQ/TW của Trung ương về đổi mới mô hình phát triển đất nước, gắn với Nghị quyết số 57-NQ/TW và các kết luận chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên họp chuyên đề về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị ngày 25/6/2026 và Hội nghị toàn quốc sơ kết 01 năm 6 tháng thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 01/7/2026.

Mục tiêu lớn nhất của phiên họp là đánh giá KHCN, ĐMST, CĐS đóng góp cụ thể thế nào vào thực hiện đổi mới mô hình phát triển, nhất là mục tiêu tăng trưởng hai con số và phải làm gì để đóng góp đó cụ thể hơn, thực chất hơn, hiệu quả hơn.

Về bối cảnh và yêu cầu đặt ra, Thủ tướng cho biết, năm 2026 là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, với mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên; 6 tháng đầu năm GDP tăng 8,18%, 6 tháng cuối năm phải phấn đấu quyết liệt để tăng khoảng 11,9% mới hoàn thành mục tiêu cả năm. Các động lực truyền thống (đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu) vẫn có vai trò quan trọng nhưng nếu tăng trưởng chỉ dựa vào vốn và lao động chi phí thấp không thể duy trì hai con số trong nhiều năm. Con đường bền vững là tăng năng suất, mà năng suất chỉ đến từ KHCN, ĐMST và CĐS. KHCN, ĐMST, CĐS phải trở thành "động lực chủ yếu, trực tiếp", đo đếm được bằng kết quả tăng trưởng, đặc biệt là đóng góp trực tiếp cho tăng năng suất, tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế", Thủ tướng nhấn mạnh.

Về tình hình triển khai, Thủ tướng khái quát sau 01 năm 09 tháng thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, thể chế cơ bản được khơi thông; danh mục công nghệ chiến lược đã được phê duyệt; hạ tầng số, dữ liệu, dịch vụ công trực tuyến có bước tiến rõ nét.

Tuy nhiên, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ 03 "nghịch lý": Kết quả thực tế chưa tương xứng với chủ trương, nguồn lực và quyết tâm chính trị rất cao; chưa tạo ra nhiều sản phẩm chiến lược cụ thể; chưa đóng góp rõ nét vào tăng trưởng, năng suất lao động và năng lực quản trị quốc gia.

Thủ tướng đánh giá, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không còn ở nhận thức, chủ trương hay nguồn lực, mà ở năng lực tổ chức thực hiện và trách nhiệm đến cùng của từng cơ quan, đơn vị, nhất là người đứng đầu. Nơi nào người đứng đầu trực tiếp chỉ đạo thì có sản phẩm, kết quả cụ thể; nơi nào làm hình thức thì chuyển biến hạn chế. 

Quang cảnh phiên họp

Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh 3 định hướng quan trọng:

Thứ nhất, chuyển mạnh từ "đo đầu vào" sang "đo đầu ra tăng trưởng": Không lấy số lượng văn bản, số đề tài, số nền tảng làm thước đo, mà lấy năng suất lao động, doanh thu công nghệ số, giá trị gia tăng và mức đóng góp vào GRDP từng địa phương, GDP của đất nước. Mỗi nhiệm vụ phải trả lời được 04 câu hỏi: Đóng góp bao nhiêu vào tăng trưởng? Ai chịu trách nhiệm? Nguồn lực ở đâu? Bao giờ có kết quả?

Thứ hai, chuyển trọng tâm từ Chính phủ số sang kinh tế số, xã hội số: Đánh giá lại khả năng thực hiện từng mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW, nhất là tỷ trọng kinh tế số trong GDP; số hóa các ngành sản xuất chủ lực; phát triển kinh tế dữ liệu và doanh nghiệp công nghệ số, lấy mua sắm công, đầu tư công làm "thị trường đầu tiên"; phổ cập kỹ năng số, phát triển giáo dục số, y tế số, thanh toán số gắn với bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Thứ ba, phân vai rõ ràng: Bộ quản lý ngành là "tư lệnh" chuỗi giá trị; địa phương chọn sản phẩm từ lợi thế thực tiễn; doanh nghiệp tham gia từ khâu đặt bài toán đến thị trường; viện, trường nghiên cứu theo đặt hàng; Nhà nước kiến tạo thể chế, dữ liệu, hạ tầng và chấp nhận rủi ro có kiểm soát.

Thủ tướng yêu cầu, với tinh thần quyết tâm cao, hành động quyết liệt, nói đi đôi với làm, lấy sản phẩm và tăng trưởng thực tế làm thước đo, sau phiên họp, mỗi bộ, ngành, địa phương phải xác định rõ việc gì làm ngay, sản phẩm, tiến độ, thời gian cụ thể và lượng hóa đóng góp bao nhiêu cho tăng trưởng cho từng ngành, địa phương.

Một số kết quả nổi bật về kinh tế số, công nghiệp công nghệ số và hạ tầng số

Kinh tế số, công nghiệp công nghệ số và hạ tầng số tiếp tục có bước phát triển, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế. Trong 8 tháng năm 2026, xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 101 tỷ USD, tăng 51,1%, là nhóm hàng đầu tiên vượt mốc 100 tỷ USD. Việt Nam lần đầu vào nhóm 10 nước có tốc độ Internet nhanh nhất thế giới; có hơn 505.000 cơ sở kinh doanh đã áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền; thu thuế thương mại điện tử đạt gần 114,2 nghìn tỷ đồng. Sáu tháng đầu năm 2026 có hơn 15 tỷ giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt, tăng 34,3% về số lượng.

KHCN, ĐMST đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận. Hoàn thiện danh mục 3.030 tiêu chuẩn phục vụ 30 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược. Sàn giao dịch khoa học và công nghệ quốc gia đã kết nối dữ liệu với 15 sàn của địa phương. Tỷ trọng giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trong tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu đạt xấp xỉ 54,2%. Đã có 2.647 công bố quốc tế trên Scopus.

Các bộ, cơ quan đã đề xuất 38 nhiệm vụ để giải quyết 11 bài toán công nghệ chiến lược. Bộ Khoa học và Công nghệ đã hoàn thành thẩm định 28/38 nhiệm vụ, 06 bộ, cơ quan đã phê duyệt 14 nhiệm vụ và đang tuyển chọn tổ chức thực hiện.

Chính phủ số, Đề án 06 tiếp tục mang lại hiệu quả thiết thực. Đã tích hợp 08 nhóm thông tin, giấy tờ trên VNeID, trong đó có 18,9 triệu tài khoản hưởng an sinh xã hội, 25,8 triệu giấy phép lái xe, 24,2 triệu thông tin tình trạng hôn nhân. Đã hoàn thành đồng bộ 08/12 CSDL trọng yếu và 69/104 CSDL chuyên ngành về Trung tâm Dữ liệu quốc gia; CSDL đảng viên quản lý trên 5,3 triệu hồ sơ, làm sạch 99,83%. Đã đồng bộ 148 triệu thuê bao vào CSDL quốc gia về dân cư…

Kết luận của Thủ tướng

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo cơ bản đồng tình với các báo cáo, ý kiến tại phiên họp và ghi nhận, biểu dương những nỗ lực, kết quả đạt được của các chủ thể có liên quan. Bên cạnh những kết quả đạt được, đồng chí Lê Minh Hưng chỉ rõ, vẫn còn các nhiệm vụ quá hạn, trong đó có nhiều nhiệm vụ quá hạn kéo dài, chưa có giải pháp khắc phục triệt để.

Việc tạo lập, kết nối, chia sẻ dữ liệu vẫn là điểm nghẽn lớn. Cắt giảm thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu còn có những hạn chế; vẫn tồn tại tình trạng yêu cầu người dân nộp thành phần hồ sơ giấy đã có trong CSDL. Cổng Dịch vụ công quốc gia vận hành chưa hiệu quả như mong đợi.

Việc phê duyệt và tổ chức triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược tại các bộ, cơ quan còn lúng túng; việc thương mại hoá kết quả nghiên cứu còn khó khăn; hệ thống phòng thí nghiệm chưa được đầu tư đồng bộ liên thông, chia sẻ, dùng chung. Nhiều nhiệm vụ phát triển KHCN tại các địa phương chưa thực sự xuất phát từ nhu cầu của thị trường và doanh nghiệp, chưa xác định rõ sản phẩm đầu ra và địa chỉ ứng dụng.

Còn 35 bộ, cơ quan, địa phương chưa thực hiện chính sách hỗ trợ người làm chuyên trách chuyển đổi số, an ninh mạng theo Nghị định số 179/2025/NĐ-CP. Phân bổ, giao dự toán và giải ngân kinh phí KHCN, ĐMST, CĐS năm 2026 đạt thấp; khả năng hấp thụ nguồn lực để phát triển KHCN, ĐMST, CĐS còn hạn chế. An ninh mạng, an ninh dữ liệu còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, an ninh mạng, dữ liệu lớn; cơ chế đãi ngộ chưa đủ cạnh tranh.

Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban chỉ đạo nêu rõ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới.

Thứ nhất, về xử lý dứt điểm nhiệm vụ chậm, muộn, Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan khẩn trương hoàn thành dứt điểm 27 nhiệm vụ quá hạn. Các bộ, cơ quan, địa phương rà soát toàn bộ nhiệm vụ được giao tại các nghị quyết, chương trình, kết luận của Ban Chỉ đạo, tập trung triển khai quyết liệt bảo đảm chất lượng và đúng thời hạn, không để phát sinh nhiệm vụ quá hạn mới.

Thứ hai, về hoàn thiện thể chế, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tư pháp khẩn trương chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan, địa phương rà soát, đề xuất cụ thể phương án xử lý đối với các vướng mắc, điểm nghẽn, rào cản về KHCN, ĐMST, CĐS, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước 15/10/2026. Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định hướng dẫn Luật KHCN, trình Chính phủ trong tháng 10/2026.

Thứ ba, về phát triển hạ tầng số, CSDL, chuyển đổi số, các bộ, cơ quan: Giáo dục và Đào tạo, Nội vụ, Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Tư pháp, Tài chính; Tòa án nhân dân tối cao tập trung tối đa nguồn lực, khẩn trương khắc phục, xử lý dứt điểm các tồn tại, hạn chế bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ với các CSDL đã được giao; trong đó đặc biệt tập trung ưu tiên, tạo chuyển biến rõ nét với CSDL ngành Giáo dục và Đào tạo, CSDL quốc gia về an sinh xã hội, CSDL quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức, CSDL quốc gia về y tế, hoàn thành trước ngày 30/11/2026; đối với CSDL bản án, quyết định, hoàn thành trước ngày 30/6/2027. Đến hết năm 2027, cơ bản hoàn thành công tác đo đạc, lập bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính và hoàn thiện CSDL quốc gia về đất đai.

Các bộ, ngành, địa phương hoàn thiện Khung quản trị dữ liệu, xác định rõ cơ quan chủ quản, trách nhiệm cập nhật; thực hiện đối soát định kỳ giữa các CSDL, xử lý dứt điểm tình trạng dữ liệu không thống nhất; hoàn thành các nhiệm vụ được giao theo đúng tiến độ đã đề ra để triển khai Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, trong đó ban hành khung kiến trúc số của bộ, cơ quan, địa phương trước ngày 29/01/2027.

Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an đẩy mạnh thu hút các dự án FDI quy mô lớn về trung tâm dữ liệu, trung tâm tính toán hiệu năng cao gắn với chuyển giao công nghệ và an ninh dữ liệu; đề xuất cơ chế ưu đãi, rút ngắn thủ tục đầu tư, báo cáo cấp có thẩm quyền trong tháng 11/2026. Bộ Công Thương tiếp tục chỉ đạo triển khai quy hoạch, các dự án điện để bảo đảm đủ năng lượng cho phát triển, đặc biệt là cho các trung tâm dữ liệu.

Thứ tư, về cắt giảm TTHC và cung cấp dịch vụ công trực tuyến và Đề án 06, Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo khắc phục các vấn đề về an ninh mạng và triển khai đồng bộ học bạ, văn bằng chứng chỉ để tích hợp trên VNeID, hoàn thành trước ngày 30/10/2026; chỉ đạo các cơ sở giáo dục làm sạch, gắn số định danh cho 12 triệu dữ liệu văn bằng, chứng chỉ trên VNeID, hoàn thành trước ngày 30/10/2026.

Thứ năm, về phát triển KHCN, ĐMST, Thủ tướng chỉ đạo Bộ Khoa học và Công nghệ và các bộ, cơ quan tiếp tục đề xuất, thẩm định, phê duyệt, tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược theo quy định, bảo đảm mỗi nhiệm vụ phải tạo giá trị, có đóng góp thực chất vào tăng trưởng kinh tế - xã hội; báo cáo Thủ tướng Chính phủ tình hình thực hiện định kỳ trước ngày 30 hằng tháng. Đối với 14 nhiệm vụ đã phê duyệt, các Bộ trưởng khẩn trương tuyển chọn tổ chức chủ trì để triển khai; đối với 8 nhiệm vụ đã được thẩm định đủ điều kiện còn lại, các bộ, cơ quan khẩn trương hoàn thành phê duyệt trước ngày 15/10/2026…

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan, địa phương rà soát, tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn trong việc thương mại hoá kết quả nghiên cứu; khẩn trương đề xuất sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện quy định pháp luật về sàn giao dịch KHCN, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong tháng 10/2026.

Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương nghiên cứu, rà soát ban hành quy định về hoạt động, cơ chế vận hành dùng chung của các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, hoàn thành trong quý I/2027…

Thứ sáu, về sử dụng kinh phí, vốn đầu tư và các nguồn lực, Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan, địa phương tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, hạn chế tối đa chuyển nguồn; đồng thời điều chuyển vốn từ các bộ, cơ quan, địa phương giải ngân chậm sang các bộ, cơ quan, địa phương có khả năng giải ngân tốt và có nhu cầu bổ sung vốn. Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu, đề xuất cơ chế, giải pháp đột phá, mạnh hơn nữa; giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn cấp bách về vấn đề tài chính, giải ngân kinh phí cho KHCN…

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì phối hợp Bộ Tài chính rà soát, cập nhật bổ sung Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả của KHCN, ĐMST, CĐS tại Quyết định số 2244/QĐ-TTg; trong đó làm rõ các chỉ tiêu gắn với R&D, ứng dụng thương mại hoá, năng suất lao động, TFP và tác động tăng trưởng kinh tế, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong tháng 12/2026.

Thứ bảy, về thúc đẩy kinh tế số, xã hội số gắn với tăng trưởng, năng suất và năng lực cạnh tranh, Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan, địa phương chủ động tổ chức các hội nghị chuyên đề về phát triển KHCN, ĐMST, CĐS thuộc ngành, lĩnh vực, địa bàn phục vụ trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội; rà soát dư địa tăng trưởng của từng ngành, vùng, địa phương và chuỗi giá trị, xác định rõ điểm nghẽn, bài toán cần giải quyết, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số; lấy doanh nghiệp làm trung tâm, tham gia trong toàn bộ quá trình; ưu tiên lựa chọn doanh nghiệp có năng lực dẫn dắt, huy động nguồn lực và đưa sản phẩm tham gia chuỗi giá trị trong nước, khu vực và toàn cầu, kết quả gửi về Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo trước ngày 15/11/2026 để tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ…

Thủ tướng đề nghị các thành viên Ban Chỉ đạo, các bộ ngành, địa phương, cơ quan nỗ lực, quyết tâm và hành động quyết liệt hơn nữa để hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đạt mục tiêu 2 con số trong năm nay.